Mardin Müzesi Tarihçesi

Mardin Müzesi, Tarihi Mardin kentinin meydanında yer almakta olup iki ayrı binada hizmet vermektedir. Müze binası, 1895 yılında Antakya Patriği İgnatios Behnam Banni tarafından “Süryani Katolik Patrikhanesi” olarak yaptırılmıştır. Binanın doğu kısmında Meryem Ana Kilisesi yer almaktadır. Binayı Süryani Katolik Vakfı’ndan satın alan Kültür Bakanlığı, restore ederek 2000 yılında “Mardin Müzesi” olarak hizmete açmıştır. Bina, güneye (ovaya) bakan U planlı ve üç katlı yapısı ile geleneksel “Mardin Evi” mimarisinin tüm karakteristik özelliklerini barındırmaktadır.

Müze’nin giriş katındaki avluda Assurlar’dan Bizans’a, Artuklular’dan Osmanlı dönemine kadar Mezopotamya uygarlıklarına ait taş ve seramik eserler açık alan teşhirinde sergilenmektedir. Bu katta müze mağazası, kafeterya ve çağdaş müzecilik anlayışı doğrultusunda oluşturulmuş “Arkeopark Müze Eğitim Salonu” yer almaktadır. Müze ziyaretçileri eğitim salonunda,  sikke basma, kök boya baskı, ebru, seramik yapımı gibi atölye çalışmalarına katılabilmektedir. Müze binasının güneyindeki avluda Arkeopark ve 500 kişilik amfi tiyatro bulunmakta olup Arkeopark’ta çocuklar için Müze eğitimleri ve halk için çeşitli etkinlikler düzenlenmektedir.

Müze binasının birinci katında Roma ve Akkoyunlu dönemlerine ait mozaikler ve taş eserlerin bulunduğu açık teşhir alanı, sinema ve seminer salonu, eser depoları, bölgede yürütülen arkeolojik kazı çalışmalarından çıkan eserlerin sergilendiği Arkeolojik Kazılar Teşhir Salonu bulunmaktadır.

Müze’nin 2. katında dört adet kapalı teşhir salonu bulunmaktadır. Bu kattaki teşhirde tematik sergileme yapılmış olup, salonlarda “Beslenme, Din, Ticaret ve Üretim, Sikke,  Güç- İktidar, Savaş ve Sosyal Yaşam” temalarına yönelik eserler sergilenmektedir. Bu temalar Paleolitik dönemden günümüze kadar bölgede yaşamış tüm uygarlıklara ait eserleri kapsamaktadır.

Ticaret salonunda en dikkat çeken teşhirlerden biri Kızıltepe Sürekli Köyü’ndeki kurtarma kazısında ele geçen Sürekli Definesi’nin bulunduğu bölümdür. Definede, 9-14. yüzyıllar arası Abbasiler, İlhanlılar, Eyyubiler, Bizanslılar, Zengiler, Artuklular gibi birçok medeniyete ait altın ve gümüş eserler bulunmaktadır.

Müze İdari Binası, müze binasının kuzeybatısında yer almaktadır. 19. yüzyıl geleneksel “Mardin evi” mimari özelliklerine sahip tescilli bir yapıdır. Güneye bakan, iki katlı L planlı, avlulu bir plana sahip yapı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Mardin Valiliği tarafından restore edilerek 2012 yılında hizmete açılmış ve bir asma köprü ile Müze binasına bağlanmıştır.

Müze İdari Binası’nda İhtisas Kütüphanesi, Sanat Galerisi, Konferans Salonu, Arşiv, Uzman odaları, Mescit ve Müdüriyet birimleri bulunmaktadır.

 Müze İhtisas Kütüphanesi, 2010 yılında kurulmuş olup koleksiyonundaki 8 bin kitap ve dijital yayın arşivi ile birlikte 20 bine yakın kaynağı olan kütüphanede; Arkeoloji, Tarih, Sanat Tarihi, Mimarlık, Felsefe, Mitoloji ve diğer birçok konuda çalışma yapacak araştırmacı ve öğrencilere yönelik donanımlı bir hizmet sunmaktadır. Bölgenin ihtisasa yönelik kaynak bulunduran en büyük kütüphanesi konumundadır.

Müze Sanat Galerisi, yılda yirminin üzerinde geçici sergiye ev sahipliği yapmaktadır. Bu alan çok amaçlı salon olarak kullanılmakta ve 150 kişilik konferans ve performans alanı olarak da hizmet vermektedir. Ayrıca, idari binada 50 kişilik bir konferans solonu da bulunmaktadır.

Müze’nin Restorasyon, Konservasyon ve Analiz Laboratuvarları, müze binasının batısındaki mekânlar üzerinde kurulmuş olup 250 m2 alana sahiptir. Laboratuvarda gümüş, bakır, tunç, demir ve bronz gibi metal eserlerle birlikte seramik, taş, cam, mozaik, ahşap, kağıt, deri, tekstil gibi organik ve inorganik tüm taşınabilir kültür varlıklarının restorasyon ve konservasyon işlemleri yapılabilmektedir. Müze koleksiyonunda bulunan yaklaşık 40 bin eserin restorasyon ve konservasyon işlemlerinin tamamlandığı laboratuvarda, her geçen gün ilerleyen bilimsel çalışmalar, teknolojik donanım ve yeni sistemler takip edilerek çalışmalar sürdürülmektedir. Türkiye’de müze bünyesinde kurulan ilk ve tek Analiz Laboratuvarı olan Mardin Müzesi Analiz Laboratuvarı’nda taş, sıva, harç, toprak, seramik gibi malzemeler hassasiyetle analiz edilmekte ve restorasyonda kullanılacak yöntem ve malzemeler belirlenerek çözüm önerileri rapor halinde sunulmaktadır.

Mardin Müzesi’nin 43 binin üzerindeki eseri, modern müzecilik anlayışına uygun koruma koşullarına göre düzenlenen modern müze depolarında muhafaza edilmektedir. Sikkeler, özel tasarım sikke tablaları ve tablaların yerleştirildiği sikke dolaplarında korunmaktadır.